ولنتاین را خیلی ها می شناسند : از برخی روزنامه ها ، مجلات و سایت های اینترنتی . از پشت ویترین ها به شکل هدایا و کارت پستال های منسوب به ولنتاین و جمله " ولنتاین مبارک " . شاید هم از ترافیک سنگین و شلوغی رستوران ها و پارک ها ....

اما شاید کمتر ایرانی از وجود روز عشق در ایران باستان و برگزاری جشنی برای بزرگداشت این موهبت ، آن هم نه با قدمت سه قرن پیش از میلاد ؛ بلکه از بیست قرن قبل از میلاد حضرت مسیح ! اطلاع داشته باشد :

" فلسفه بزرگداشت این روز به نام " روز عشق " بدین گونه بوده است که در ایران باستان هر ماه را سی روز حساب می کردند و افزون بر این که ماه ها نام داشتند ، هر یک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند . برای نمونه روز نخست " روز اهورا مزدا " ، روز دوم ، روز بهمن ( سلامت ، اندیشه ) که نخستین صفت خداوند است ؛ روز سوم اردیبهشت یعنی " بهترین راستی و پاکی " که باز از صفات خداوند است ؛ روز چهارم شهریور یعنی " شاهی و فرمانروایی آرمانی " که ویژه خداوند است و روز پنجم " سپندار مذ " بوده است . سپندار مذ فرنام ( لقب ) ملی زمین است . یعنی گستراننده ، مقدس ، فروتن . زمین نماد عشق است چون با فروتنی و گذشت به همه عشق می ورزد . زشت و زیبا را به یک چشم می نگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان می دهد . از این روی در فرهنگ باستان ، اسپندار مذگان ، را به عنوان نماد عشق می پنداشتند . در هر ماه ، یک بار ، نام روز و ماه یکی می شده است که در همان روز که نامش با نام ماه همزمان می شد ؛ جشنی ترتیب می دادند متناسب با نام آن روز و ماه . برای نمونه شانزدهمین روز هر ماه ، مهر نام داشت که در ماه مهر " مهرگان " نام می گرفت  .

طبق سالنامه زرتشتی ، روز اسفند از ماه اسفند یعنی پنجمین روز از این ماه ( 5 اسفند ) و بنا بر تقویم امروزی ( هجری خورشیدی ) ؛ 29 بهمن ماه روز پاسداری از جایگاه زنان و مردان است . بر اساس سنت باستانی ؛ مردان و فرزندان در روز سپنته آرمئی تی که مظهر ایمان ، مهر ، عشق ، محبت و حامی زنان نیک است ؛ به همسران و مادران خود هدایایی تقدیم می کنند . برگزاری مراسم جشن و سرور در این روز ضروری است . به این ترتیب از محبت و مهربانی زنان سپاسگزاری می شود .

در این روز ویژه انجام کارهای خانه به عهده مردان است و زنان با پوشیدن لباس های نو ، مورد تکریم قرار می گیرند . در مراسم جشن اسفندگان در آیین ایرانی همچنین زنان پاکدامن و پرهیزگار که به تربیت فرزندان نیک پرداخته اند و این فرزندان به عنوان شخصی نیک شناخته شده اند ؛ تشویق می شوند .

سپندار مذگان ؛ جشن زمین و گرامیداشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پیدا می کردند . در این روز زنان به شوهران خود با محبت هدیه می دادند . مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده ؛ به آنها هدیه داده و از آنها فرمانبرداری می کردند . "

بسیاری معتقدند " اگر چه این رسم برگرفته از یک سنت اروپایی ، آمریکایی است ، اما در کشور ما به دلیل این که روزهای شاد بسیار کم دارد ؛ جوانان روز ولنتاین را جشن می گیرند " و به دنبال این نیاز ؛ به برگزاری ولنتاین و بزرگداشت مهر و محبت را ابتکار خود جوانان می دانند .

با توجه به این گونه مباحث ؛ محوری ترین دلیل برای رواج جشنی بیگانه در کشوری است که فرهنگ آن ریشه در جشن و شادی و مهرورزی دارد . کشوری که به قول ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه " شمردن شمار جشن های آن همانند شمار کردن آب گذرهای یک سیلاب غیر ممکن است " ...

ایرانیان تنها مردمی بودند که در تمام افسانه ها ، اساطیر و داستانهای ملموس و غیر ملموس دور یا نزدیک ، شادمان ترین مردم شناخته شده اند . ایرانیان قدیم برای تولد هر ماه و روز و هفته خود جشنی داشتند که همه به یکدیگر مهر می ورزیدند . شاید به همین دلیل ایران ، کشور آیین مهرورزی نام گرفته است .

داشتن سرمایه ای آن چنین و تقلیدی این چنین ؛ عجیب است و درد آور !!!